Hastalık sonrası halsizlik ve sıvı kaybı: evde serum mu?

Hastalık sonrası neden bu kadar halsiz hissedersiniz?

Hastalık sonrası halsizlik çoğu zaman vücudun su ve tuz kaybetmesinden kaynaklanır. Bize hastalık sonrası evde serum için yazan kişilerin en sık nedenleri şunlar:

• Kusma veya ishalle geçen bir mide virüsü.
• Seyahatte, değişen yemek ve sudan sonra gelen besin zehirlenmesi.
• Ateş, terleme ve iştahsızlıkla geçen grip benzeri bir hastalık.
• Sıcak hava, güneşte uzun süre kalmak ve az su içmek.

Bu durumların hepsinde vücut, siz yerine koyabildiğinizden daha hızlı su ve tuz kaybeder. Halsizlik, ayağa kalkınca baş dönmesi, susuzluk, ağız kuruluğu ve koyu renkli idrar görülebilir. Uyku ve iştah da bozulduğu için iyileşme yavaş gelir.

Sağlıklı yetişkinlerin çoğunda bu hafif sıvı kaybı, sıvı içerek düzelir. Serum ilk adım değildir. Bazı kişiler için, bazı durumlarda, doktor tüm tabloya baktıktan sonra düşünülebilecek bir seçenektir.

İshal ve kusmadan sonra ne içmelisiniz?

İshal ve kusmadan sonra eczaneden alınan ağızdan sıvı tuzunu az az ve sık sık için. Bu basit yöntem çoğu kişide işe yarar. Birkaç pratik öneri:

• Eczaneden ağızdan sıvı tuzu (oral rehidratasyon tozu) alın ve paketin üzerinde yazdığı gibi hazırlayın. Bağırsağın suyu emmesine yardım eden tuz ve şeker dengesini içerir.
• Bir bardağı bir kerede içmek yerine birkaç dakikada bir birkaç yudum alın. Bulantılı bir mideye dolu bir bardak çoğu zaman geri gelir.
• Su, berrak çorba ve sulandırılmış meyve suyu da yardımcı olur. Alkolden uzak durun; çok şekerli ve gazlı içecekleri azaltın.
• Kendinizi hazır hissedince hafif yiyeceklere başlayın: pirinç, ekmek, muz, yoğurt, çorba.
• Dinlenin ve sıcaktan uzak durun.

Geceleri her semtte nöbetçi eczane vardır. Ağızdan sıvı tuzunu çoğu eczanede bulabilirsiniz.

Hastalık sonrası serum ne zaman mantıklı olabilir?

Hastalık sonrası serum; sıvıyı midenizde tutmakta zorlanıyorsanız, sıvı kaybı belirtileriniz varsa, durumunuz stabilse ve doktorumuz onay veriyorsa mantıklı olabilir. Şu durumların hepsi birlikte olmalıdır:

• Birkaç saattir sıvıyı midenizde tutmakta zorlanıyorsunuz ya da içtiğinizden fazlasını kaybediyorsunuz.
• Hafif veya orta düzey sıvı kaybı belirtileri var: susuzluk, ağız kuruluğu, ayağa kalkınca baş dönmesi, her zamankinden az idrar, halsizlik. Ama hâlâ biraz idrar yapıyorsunuz.
• Yetişkinsiniz ve bunun dışında durumunuz stabil: uyanık ve bilinciniz açık, yürüyebiliyorsunuz ve aşağıdaki tehlike işaretlerinden hiçbiri yok.
• Doktorumuz cevaplarınızı okuyup ek sorular sorduktan sonra onay veriyor.

Doktor hayır da diyebilir. Belirtileriniz daha ciddi görünüyorsa ya da sıvı içerek düzelmeniz muhtemelse bunu açıkça söyleriz. Bazen doğru cevap serum değil, hastane veya aile hekimidir.

Serum ne işe yarar, ne işe yaramaz?

Damardan serum, sıvıyı ve bazı tuzları doğrudan damara verir; asıl işi budur. Yeterince içemediğiniz durumlarda daha çabuk rahatlamanıza ve yeniden içmeye başlamanıza yardımcı olabilir.

Serumun yapmadıkları:

• Enfeksiyonu tedavi etmez. Mide virüsü veya grip kendi seyrini izler; vücudunuz onu temizler.
• Bağışıklığı “güçlendirmez”.
• Eklenen vitaminlerin kısa süreli bir hastalıktan iyileşmeye katkısına dair kanıtlar sınırlıdır. Bunu açıkça söylüyoruz.
• Daha ciddi bir sorun olabilecekken doktor muayenesinin yerini tutmaz.

Hastalık sonrası kullanılan serumlarımız temel olarak serum fizyolojik ile bazı vitamin ve minerallerden oluşur, örneğin Myers Kokteyli. Akşamdan Kalma Serumu ayrıca bulantı giderici bir ilaç içerir. Bulantı ilacı yalnızca doktor geçmişinize ve kullandığınız ilaçlara baktıktan sonra size reçete ederse verilir. Fiyatlar tedaviler ve fiyatlar sayfasında.

Kimler evde serum almamalı?

Bazı kişiler kendilerini çok susuz hissetseler bile evde serum almamalıdır; örneğin kendi doktorunun onayı olmayan gebeler, böbrek ya da kalp yetmezliği olanlar ve küçük çocuklar. Doktorumuz şu durumlarda serumu reddeder veya erteler:

• Gebelik (kendi doktorunuz onay vermedikçe).
• Böbrek yetmezliği veya kalp yetmezliği. Kısa sürede fazla sıvı tehlikeli olabilir.
• Bazı kan sulandırıcılar, idrar söktürücüler, kalp veya böbrek ilaçları gibi bazı ilaçlar.
• Serumdaki herhangi bir maddeye bilinen alerji.
• Bebekler ve küçük çocuklar. Çok hızlı susuz kalırlar; çocuk doktoruna veya hastaneye gitmeleri gerekir.
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bayılma gibi akut şikâyetler.

Ayrıntılar için güvenlik sayfamıza bakabilirsiniz.

Hangi belirtilerde evde serum yerine hastaneye gidilmeli?

Ağır sıvı kaybı, kusmukta ya da dışkıda kan, şiddetli karın ağrısı veya nefes darlığı varsa evde serum değil, aynı gün hastane gerekir. Şu belirtilerden biri varsa hemen acil servise gidin veya 112’yi arayın:

• Ağır sıvı kaybı: saatlerce çok az idrar ya da hiç idrar yapmama, bilinç bulanıklığı, bayılma veya çok hızlı kalp atışı.
• Kusmukta veya dışkıda kan ya da siyah, katran gibi dışkı.
• Şiddetli karın ağrısı veya giderek artan ağrı.
• Ense sertliği ya da döküntüyle birlikte yüksek ateş.
• Nefes almakta zorluk veya göğüs ağrısı.
• Durmayan kusma ya da saatlerce hiçbir şeyi midede tutamamak.
• Hasta olan ve az içen bir bebek ya da küçük çocuk.
• Kalp veya böbrek hastalığı olan yaşlılar, gebeler ve şekeri yüksek seyreden ya da kusmaya devam eden diyabet hastaları.
• Yaklaşık 2 günden uzun süren veya düzelmek yerine kötüleşen belirtiler.

Evde takılan bir serum, bu durumların gerektirdiği tetkikleri ve izlemi yapamaz. Bu işaretlerden biri varsa lütfen hemşire beklemeyin.

Yaşlı bir yakınınıza hastalık sonrası evde serum takılabilir mi?

Yaşlı bir yakınınıza evde serum bazen takılabilir, ama ancak doktor ilaçlarını ve sağlık durumunu değerlendirdikten sonra. Yaşlılar daha kolay susuz kalır ve çoğu zaman susadıklarını fark etmezler. Ayrıca sıklıkla kalp, böbrek veya tansiyon ilacı kullanırlar; bu da ne kadar sıvının güvenli olduğunu değiştirir.

Bu yüzden doktorumuz yaşlı hastalarda daha fazla soru sorar: hangi ilaçları kullanıyor, kalp veya böbrek hastalığı var mı, ne kadar içti ve ne kadar idrar yaptı, bilinci açık mı. En küçük bir şüphede önce hastaneye veya kendi doktoruna gitmesini önerir.

Rezervasyon yaparsanız ilaç listesini hazır tutun ve ziyaret boyunca yakınınızın yanında kalın.

Hemşire serumdan önce neleri kontrol eder?

Serumdan önce hemşire tansiyonunuzu, nabzınızı, ateşinizi ve bilincinizi kontrol eder, şikâyetlerinizi yeniden sorar. Hemşire ancak doktor onay verdikten sonra evinize veya otelinize gelir; örneğin Kadıköy, Üsküdar ya da Beşiktaş. Ayrıntılı olarak hemşire:

• Tansiyonunuzu, nabzınızı, ateşinizi ve bilincinizi kontrol eder.
• Kusma, ishal, idrar ve yeni şikâyetler hakkında tekrar soru sorar.
• Tehlike işaretlerine bakar. Biri ortaya çıkarsa serum başlatılmaz ya da durdurulur ve hastaneye gitmeniz önerilir.

Hemşire kolunuzdaki veya elinizdeki bir damara küçük bir kanül yerleştirir ve serum bitene kadar yanınızda kalır; bu genellikle 40–60 dakika sürer. Sonrasında az az içmeye devam edin ve dinlenin. Daha sonra kendinizi kötü hissederseniz tıbbi yardım alın.

Önce sormak isterseniz WhatsApp’tan yazın. Hemşire yola çıkmadan önce her rezervasyonu bir doktor okur.