چرا همیشه خسته‌ام؟
خستگی مداوم میتواند دلایل زیادی داشته باشد، از کم‌خوابی و استرس تا کمبود آهن یا B12، مشکلات تیروئید و داروها. بیشتر کسانی که درباره سرم آهن یا B12 از ما می‌پرسند، چند هفته یا چند ماه است که خسته‌اند، اما خستگی از کم‌اختصاصی‌ترین علائم در پزشکی است و میتواند از این‌ها باشد:
- کم‌خوابی، کار شیفتی یا استرس.
- کمبود آهن یا کم‌خونی، مثلاً به‌خاطر قاعدگی سنگین یا خونریزی پنهان از دستگاه گوارش.
- کمبود ویتامین B12 یا اسید فولیک.
- کم‌کاری تیروئید، دیابت یا بیماری کلیه یا کبد.
- عفونت‌ها و هفته‌های بعد از یک آنفلوانزای سخت یا کووید.
- افسردگی یا خلق پایین.
- عوارض جانبی داروها.
سرم ویتامین این دلایل را از هم جدا نمیکند. اگر علت تیروئید یا خونریزی باشد، ممکن است یک روز حالتان را کمی بهتر کند و تشخیصی را که واقعاً لازم دارید عقب بیندازد.
کمبود آهن چطور تشخیص داده می‌شود؟
کمبود آهن با آزمایش خون تأیید می‌شود؛ معمولاً شمارش کامل خون و فریتین (ذخیره آهن بدن)، و گاهی آزمایش‌های دیگری که پزشک انتخاب می‌کند. نتیجه پایین تازه شروع کار است: پزشک باید بفهمد چرا آهن کم شده، که در بزرگسالان ممکن است یعنی بررسی خونریزی از معده یا روده. این کار پزشک خانواده یا متخصص داخلی است، نه سرویس سرم سیار.
درمان معمولاً با قرص یا شربت آهن شروع می‌شود. آهن وریدی در موارد خاص به کار می‌رود، مثلاً وقتی قرص اثر نمیکند یا تحمل نمی‌شود، و درمانی است که پزشک تجویز می‌کند.
چرا آهن وریدی در خانه یا هتل تزریق نمی‌شود؟
آهن وریدی باید در کلینیک یا بیمارستان تزریق شود، برای همین Derman آن را نه در خانه و نه در هتل تزریق نمیکند و آن را به‌عنوان «سرم ویتامین» هم ارائه نمی‌دهد. دلایلش:
- آهن وریدی به‌ندرت ممکن است واکنش آلرژیک شدید ایجاد کند. راهنماها توصیه می‌کنند جایی تزریق شود که کادر و تجهیزات آماده مدیریت چنین واکنشی باشند و بیمار بعد از آن تحت نظر بماند.
- دوز به وزن، نتایج آزمایش و نوع دارو بستگی دارد و باید پزشک معالج آن را تعیین کند.
- آهن اضافی مضر است؛ بدن آن را ذخیره می‌کند و به‌سختی دفع می‌کند. تزریق آهن «محض احتیاط» ایمن نیست.
اگر پزشکتان کمبود آهن را تشخیص داده و آهن وریدی تجویز کرده، از او بپرسید کجا تزریق می‌شود. در استانبول این کار در بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها انجام می‌شود.
آیا قبل از درمان B12 آزمایش لازم است؟
بله، کمبود B12 هم پیش از درمان با آزمایش خون تأیید می‌شود. بدن برای ساخت خون و سلامت اعصاب به B12 نیاز دارد و کمبود آن میتواند باعث خستگی، سوزش زبان، رنگ‌پریدگی و گزگز یا بی‌حسی دست و پا شود.
یک استثنا وجود دارد. اگر پزشک به کمبود B12 همراه با علائم عصبی (بی‌حسی، گزگز، راه رفتن ناپایدار، مشکل حافظه) یا کم‌خونی شدید مشکوک باشد، نمونه خون را می‌گیرد و اغلب بدون منتظر ماندن برای جواب، همان روز درمان را شروع می‌کند. این تصمیم پزشکی است که شما را در کلینیک یا بیمارستان معاینه می‌کند؛ پس بی‌درنگ به پزشک مراجعه کنید.
دلایل رایج کمبود B12: رژیم گیاه‌خواری کامل بدون مکمل، مشکلات جذب، جراحی قبلی معده و مصرف طولانی برخی داروها مثل متفورمین یا داروهای کاهنده اسید معده. در سالمندان شایع‌تر است.
اگر B12 واقعاً پایین باشد، پزشکتان درمان را تعیین می‌کند: قرص یا یک دوره آمپول، بسته به علت. کسانی که مشکل جذب دارند اغلب مدت طولانی آمپول لازم دارند، پس برنامه درمان از یک دوز مهم‌تر است.
آیا سرم B12 کمبود B12 را درمان می‌کند؟
نه، سرم‌های B12دار ما درمان کمبود تشخیص‌داده‌شده نیستند. ویتامین‌های گروه B از جمله B12 در سرم‌های افزایش انرژی، «رفع جت‌لگ» و «کوکتل کلاسیک مایرز» هست؛ آمپول B12 هم به‌صورت افزودنی داریم. قیمت‌ها در صفحه درمان‌ها است.
اگر آزمایش شما B12 پایین نشان داده، درمان را پزشک خودتان باید تعیین و پیگیری کند. برای کسانی که B12 طبیعی دارند، شواهد اینکه B12 اضافه انرژی بیشتری میدهد محدود است. این را صادقانه می‌گوییم و ممکن است پزشک ما بگوید اصلاً به سرم نیاز ندارید. اگر آزمایش جدید دارید، آن را همراه درخواست بفرستید.
چه کسانی نباید سرم بزنند؟
سرم برای بارداری بدون تأیید پزشک خودتان، نارسایی کلیه یا قلب، برخی داروها، حساسیت شناخته‌شده و علائم حاد مناسب نیست. هر سرم وریدی یک کار پزشکی است و پزشک در این موارد ویزیت را رد یا عقب می‌اندازد:
- بارداری، مگر با تأیید پزشک خودتان.
- نارسایی کلیه یا نارسایی قلبی.
- برخی داروها، مانند بعضی رقیق‌کننده‌های خون، ادرارآورها و داروهای قلب یا کلیه.
- حساسیت شناخته‌شده به هر یک از مواد سرم.
- علائم حاد مثل درد قفسه سینه، تنگی نفس یا غش.
برای جزئیات بیشتر چه کسانی نباید سرم بزنند و صفحه ایمنی را ببینید.
خستگی کی اورژانسی است؟
خستگی همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، غش، مدفوع سیاه یا خونریزی شدید همان روز به مراقبت پزشکی نیاز دارد. اگر این علائم را دارید، به اورژانس بیمارستان بروید یا با 112 تماس بگیرید:
- تنگی نفس در حال استراحت یا درد قفسه سینه.
- غش یا احساس نزدیک به غش.
- مدفوع سیاه و قیری، خون در مدفوع یا استفراغ، یا خونریزی شدید.
- رنگ‌پریدگی شدید همراه با تپش تند قلب.
- بی‌حسی، گزگز یا ضعفی که بدتر می‌شود، یا گیجی تازه.
اگر این علائم نیست، به پزشک خانواده یا درمانگاه داخلی بروید و آزمایش خون بخواهید.
Derman با درخواست سرم آهن یا B12 چه می‌کند؟
وقتی کسی از Derman «سرم آهن» یا «سرم B12» می‌خواهد، پزشک ما اول چند سؤال دیگر می‌پرسد: از کی خسته‌اید، آزمایش داده‌اید یا نه، چه داروهایی مصرف می‌کنید و آیا علامتی دارید که بیمارستان لازم داشته باشد. اغلب پاسخ صادقانه این است: اول آزمایش. گاهی پس از بررسی پزشک، یک سرم برای راحتی منطقی است و پرستار دارای مجوز به هتل یا خانه شما می‌آید، مثلاً در نیشان‌تاشی یا لونت.
قبل از رزرو سؤالی دارید؟ در واتساپ پیام بدهید. هر رزرو را اول یک پزشک می‌خواند.
